„Gabapentyna, lek stosowany przez miliony osób na ból, może być powiązana ze zwiększonym ryzykiem demencji.”
Autor wpisu powoływał się na badanie opublikowane w Regional Anesthesia & Pain Medicine, sugerujące możliwy związek między stosowaniem gabapentyny a pogorszeniem funkcji poznawczych. To oczywiście budzi niepokój – zwłaszcza że lek jest powszechnie przepisywany w bólu neuropatycznym, uszkodzeniach nerwów czy przewlekłym bólu kręgosłupa.
Niestety artykuł nie jest dostępny bezpłatnie, więc można zapoznać się jedynie ze streszczeniem. Postanowiłam więc poszukać więcej informacji i trafiłam na inne badanie z 2025 roku – autorstwa Eghrari i wsp. – również opublikowane w Regional Anesthesia & Pain Medicine.
Co dokładnie przeanalizowano
Badanie objęło ponad 26 tysięcy dorosłych pacjentów z przewlekłym bólem dolnego odcinka kręgosłupa. Obserwacja trwała 10 lat. Porównano osoby:
przyjmujące gabapentynę (co najmniej 6 recept),
z osobami, które jej nie przyjmowały.
Analizowano rozwój:
demencji
łagodnych zaburzeń poznawczych (MCI)
Najważniejsze wnioski
Osoby przyjmujące gabapentynę miały o 29% wyższe ryzyko rozpoznania demencji.
Ryzyko łagodnych zaburzeń poznawczych było wyższe o 85%.
W grupie 18–64 lata ryzyko demencji było ponad 2 razy wyższe.
Im więcej recept (≥12), tym większe ryzyko – co może sugerować zależność od czasu lub intensywności leczenia.
Warto jednak spojrzeć też na liczby bezwzględne.
W grupie 18–64 lata:
demencję rozpoznano u 1,9% osób przyjmujących gabapentynę
vs 0,9% osób bez gabapentyny
To wzrost względny, ale nadal mówimy o kilku osobach na sto w ciągu 10 lat.
Bardzo ważne: korelacja ≠ przyczyna
To było badanie obserwacyjne. Oznacza to, że wykazano związek statystyczny, ale nie udowodniono, że to gabapentyna powoduje demencję.
Nie wiadomo, czy wpływ miały:
sam lek,
przewlekły ból,
inne choroby,
inne leki,
styl życia.
A co z „metalami ciężkimi”
W badaniu opublikowanym w Regional Anesthesia & Pain Medicine
nie analizowano zawartości metali ciężkich w leku.
Nie ma danych potwierdzających, że rzekome „toksyczne metale” są przyczyną zwiększonego ryzyka. To najprawdopodobniej medialna nadinterpretacja.
Co to oznacza dla pacjenta
Nie odstawiaj leku samodzielnie.
Nie panikuj.
Jeśli stosujesz gabapentynę długoterminowo – warto omówić z lekarzem bilans korzyści i ryzyka.
Zwracaj uwagę na objawy takie jak:
pogorszenie pamięci
trudności z koncentracją
dezorientacja
wyraźne spowolnienie myślenia
Nagłe odstawienie może spowodować nasilenie bólu, zaburzenia snu czy objawy odstawienne.
O czym jeszcze warto pamiętać
Przewlekły ból sam w sobie:
pogarsza koncentrację,
zwiększa ryzyko depresji,
wpływa na funkcje poznawcze,
zaburza sen,
Czasem skuteczne leczenie bólu może poprawić funkcjonowanie poznawcze.
Podsumowanie
To ważne badanie, które pokazuje możliwy związek między długotrwałym stosowaniem gabapentyny a ryzykiem zaburzeń poznawczych.
Nie jest to jednak dowód przyczynowości i nie oznacza, że każdy pacjent przyjmujący lek rozwinie demencję.
Nie każda osoba przyjmująca gabapentynę jest narażona na zaburzenia poznawcze.
Nie każda terapia długoterminowa jest szkodliwa.
Spokój, świadomość i dobra współpraca z lekarzem są znacznie lepszą strategią niż strach wywołany nagłówkiem w internecie.
Źródła:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40639955/
---
Zrodlo / inspiracja: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40639955/
Natalia — od 2014 roku żyję z bólem nerwu trójdzielnego. Piszę prostym językiem, opierając się na rzetelnych źródłach i własnym doświadczeniu. Poznaj moją historię →
Powiązane artykuły
Gabapentyna i pregabalina w bólu neuropatycznym
Gabapentyna i pregabalina są lekami przeciwpadaczkowymi często stosowanymi w leczeniu neuralgii nerwu trójdzielnego oraz innych rodzajów bólu neuropatyczne…
Depresja maskowana — czym jest i dlaczego łatwo ją przeoczyć
„Depresja maskowana” to zaburzenie depresyjne, w którym typowe objawy nastroju – smutek, przygnębienie, brak radości – nie są wyraźne lub wcale się nie poj…
PTNP — przewlekły ból neuropatyczny twarzy i jamy ustnej
PTNP to przewlekły ból neuropatyczny twarzy i jamy ustnej, który powstaje w wyniku uszkodzenia nerwu trójdzielnego. Nerw ten odpowiada za czucie w twarzy (…
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czym różni się neuralgia od neuropatii?
W uproszczeniu: neuralgia to przede wszystkim napadowy ból wzdłuż nerwu, zwykle bez utraty czucia, a neuropatia to uszkodzenie nerwu, które częściej daje ból stały oraz drętwienie i ubytek czucia.
Czy zwykłe leki przeciwbólowe pomagają w bólu neuropatycznym?
Zazwyczaj nie. Ból neuropatyczny słabo reaguje na paracetamol czy leki przeciwzapalne; stosuje się leki działające na nerwy, na przykład przeciwpadaczkowe, jak karbamazepina.
Czym różnią się gabapentyna i pregabalina?
To leki przeciwpadaczkowe stosowane w bólu neuropatycznym. Różnią się m.in. sposobem wchłaniania i dawkowaniem; o doborze i dawce decyduje lekarz.
Czy neuralgia nerwu trójdzielnego jest wyleczalna?
U wielu osób ból można skutecznie kontrolować lekami lub zabiegami, a mikrodekompresja daje u kwalifikujących się pacjentów najtrwalszy efekt. Przebieg bywa różny — z okresami remisji i nawrotami; decyzje podejmuje się z lekarzem.
Czy stres nasila ból nerwu trójdzielnego?
Tak. Stres aktywuje oś podwzgórze–przysadka–nadnercza i zwiększa napięcie mięśni, co może obniżać próg bólowy i nasilać napady. Wiele osób zauważa, że ból jest gorszy w okresach silnego stresu.
Notuj napady, wyzwalacze i leki — i pokaż lekarzowi gotowy, czytelny obraz swojej choroby.